Blwyddyn Newydd Dda!

CORNEL CLECS

gan Angharad Evans, Golygydd y Gymraeg

Blwyddyn Newydd dda i chi
Ac i bawb sydd yn y tŷ
Dyma yw fy nymuniad i
Blwyddyn Newydd dda i chi

PLANT YN CANU CALENNIG AR DDYDD CALAN.

PLANT YN CANU CALENNIG AR DDYDD CALAN.

FAINT ohonoch chi glywodd y pennill bach hwn yn cael ei ganu wrth ddrws y ffrynt ar ddiwrnod cyntaf 2017? Diddorol byddai cael gwybod a yw’r hen draddodiad bellach wedi marw allan, ac os hynny, ym mha ardaloedd? Mae’r traddodiad yn parhau’n fyw iawn yn tŷ ni, gyda’r ladi fach yn codi’n gynnar ac allan am oriau yn mynd o gwmpas yr ardal, yn dymuno iechyd a llwyddiant ar gyfer y flwyddyn sydd i ddod. Ond, yn ôl llawer, mae’n rhaid gwneud hyn i gyd cyn hanner dydd. Mae nifer yn edrych ymlaen at weld plant yn galw ar ddydd Calan, ond nid yr arfer o hela calennig yn unig sy’n gysylltiedig â’r flwyddyn newydd. Yn hanesyddol roedd nifer o goelion yn perthyn i ddiwrnod calan. Roedd y person cyntaf i ddod dros drothwy’r drws yn bwysig iawn. Mewn ardaloedd eraill, roedd rhaid i ddyn penddu ymweld â’r tŷ gyda darn o lo er mwyn dod a lwc dda i’r trigolion. Cred arall yn ymwneud â’r Calan oedd bod ysbrydion y meirw yn crwydro’r wlad ar ddiwrnod olaf y flwyddyn er mwyn ffarwelio â’r flwyddyn honno. Dyma pam mae’n debyg fod pobl yn closio at ei gilydd ar y noson arbennig hon gan adrodd straeon a chynnal nosweithiau llawen, tipyn gwahanol i’r dathliadau heddiw! Ers talwm hefyd arferid croesawu’r flwyddyn newydd drwy adeiladu coelcerth fawr. Byddai hon yn cael ei chodi yng nghanol y dref neu’r pentref a byddai pawb yn ymgasglu o’i chwmpas. Byddai’r trigolion wedyn yn gadael i’r tanau oedd ganddyn nhw yn eu cartrefi ddiffodd. Byddai hyn wedyn yn rhoi diwedd ar yr hen flwyddyn. Wedyn byddai’r goelcerth yn cael ei chynnu a byddai hyn yn rhoi croeso gwresog i’r flwyddyn newydd. Wyddoch chi mae’r hyn yr ydych chi’n ei wneud ar ddydd Calan sy’n penderfynu’r hyn y byddwch chi’n ei wneud gweddill y flwyddyn?! Ddylech chi hefyd sicrhau nad ydych chi’n benthyg arian i neb nac yn benthyg arian eich hun neu dyna fyddwch chi’n ei wneud gweddill y flwyddyn. Hefyd mae’n bwysig sicrhau fod pob dyled wedi ei thalu cyn hanner nos ar nos Galan neu fe fyddwch mewn dyled am flwyddyn gyfan. Er mae Ionawr 1 yw ‘diwrnod cyntaf y flwyddyn newydd’, mae yna rai ardaloedd yng Nghymru, megis Cwm Gwaun a Llandysul yn parhau i ddathlu’r Hen Galan a hynny ar Ionawr 13, fel y dathlwyd cyn newid y dyddiad i’r un presennol ym 1752. Pryd bynnag y byddwch yn dathlu a beth bynnag y gred am arwyddocâd diwrnod cyntaf y flwyddyn, mae’n gyfle i bawb hêl meddyliau, gwerthuso’r flwyddyn a fu a meddwl ymlaen am y flwyddyn newydd, pennod newydd fel petai. Bydd 2016 yn siŵr o fynd lawr yn y cofnodion hanesyddol fel blwyddyn gythryblus i ddweud y lleiaf, tybed beth ddaw 2017 i ni? Un peth sy’n sicr yw bydd y cwestiynau’n parhau, a gobeithio wrth i’r flwyddyn fynd rhagddi y cawn ni atebion a mwy o eglurder am yr hyn sy’n mynd i’n hwynebu, nid yn unig yn 2017, ond am y blynyddoedd sydd i ddod. Ar nodyn personol, gai ddymuno Blwyddyn Newydd Dda i chi gyd, a blwyddyn sy’n llawn llwyddiant ac iechyd.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.