Cadw Golwg o Ben Talar

gan Aubrey Davies

MAE’R gair “volatile” neu gyfnewidiol yn cael ei ddefnyddio’n aml iawn y dyddiau yma i ddisgrifio’r sefyllfa ym myd amaeth. Rydym wedi gweld prisiau cynnyrch ym mhob adran yn gostwng ac mae’r gwybodusion yn darogan byddent yn gyfnewidiol am amser maith. Maent yn dweud bydd rhaid i ffermwyr ddod i ddygymod a phrisiau cyfnewidiol. Daw’r cyfnewidioldeb yma oherwydd nifer o bethau ond y ddau sy’n effeithio fwyaf yw methu cynhyrchu yn ôl y galw a newidiadau yng ngwerth y bunt. Pan mae gorgynhyrchu’n digwydd mae’r prisiau’n disgyn ac mae’r cynhyrchwyr llaeth wedi dioddef o hyn yn ddiweddar. Gwelwyd ffermwyr yn cynyddu eu cynnyrch llaeth wedi’r cwotâu ddod i ben ac felly roedd gormod o laeth yn Ewrop a’r byd. O ganlyniad mae’r pris wedi disgyn ac mae’n annhebygol o godi hyd y daw’r cydbwysedd yn ôl rhwng y cynnyrch a’r galw am laeth. Yn achos llaeth dileu’r cwotâu oedd y sbardun i orgynhyrchu ond gyda chig eidion a chig oen mae sefyllfa byd eang wedi effeithio ar y pris gan fod mwy o’r cynnyrch ar gael nac oedd yn ddefnyddiol tros y byd. Roedd y sefyllfa yn debyg gyda grawn ble gall cynhaeaf da mewn un wlad effeithio ar y prisiau byd eang. Yn yr un modd mae cynhaeaf gwael yn rhoi hwb i’r pris. Yn ogystal â hyn mae’r sefyllfa wleidyddol yn gallu effeithio ar fasnach ryngwladol sydd yn ei dro yn achosi ansicrwydd yn y marchnadoedd. Gwelwyd hyn pan wnaeth Rwsia wahardd cynnyrch o wledydd gweddill Ewrop. Cafodd hyn effaith ar yr allforion gyda’r canlyniad fod prisiau’n disgyn. Mae gorgynhyrchu i raddau yn nwylo ffermwyr ond mae’r gyfradd cyfnewid ariannol allan o’i dwylo. Y cwmnïau sy’n gweithredu yn y farchnad arian sy’n pennu’r gyfradd cyfnewid ac fel y gwyddom, mae hwn wedi bod yn destun gweithredoedd amheus. Ond yn y diwedd mae’n cael effaith ar brisiau cynnyrch fferm gan ei fod yn sylfaen i brisiau allforion. Rydym yn ymwybodol o’r effeithiau o newidiadau byd eang mewn cynnyrch fferm ar y prisiau ond mae’r un math o bethau yn effeithio ar y marchnadoedd arian. Hwyrach fod gwleidyddiaeth ryngwladol yn cael mwy o effaith ar y marchnadoedd arian nac ydynt ar y farchnad amaethyddol. Un peth sy’n sicr o achosi cynnwrf yw ansicrwydd ac mae hyn wedi cael ei ddangos yn y misoedd diwethaf. Ar ôl y cyhoeddiad fod pleidlais yn mynd i gael ei gynnal ym Mehefin ar ein haelodaeth o’r Undeb Ewropeaidd (UE) bu gostyngiad ym mhris y bunt. Tra bydd yr ansicrwydd yn parhau bydd y march nadoedd arian yn amheus o’r bunt ac felly’n ei ddibrisio. Os bydd yn bleidlais dros adael yr UE mae’n debygol bydd yr ansicrwydd yn aros tra mae’r telerau ymadael yn cael eu trafod. Y tebygrwydd yw bydd hyder yn y bunt yn dod yn ôl os byddwn yn aros o fewn yr UE a bydd y bunt yn cryfhau. Mae’r amheuon am ganlyniad y bleidlais yn cael effaith ar y marchnadoedd arian a hefyd ar gynlluniau buddsoddi cwmnïau ym Mhrydain a’r rhai rhyngwladol oedd yn meddwl buddsoddi yma. Bydd y cwmnïau brodorol sy’n allforio i Ewrop yn aros i weld beth fydd y canlyniad ac yna os mynd allan fydd y dewis yna byddent yn debygol o aros tan fydd telerau’r ysgariad wedi cwblhau. I’r cwmnïau rhyngwladol oedd am fuddsoddi ym Mhrydain er mwyn cael mynediad i’r UE byddent yn debygol o fuddsoddi mewn gwlad o fewn yr UE os bydd Prydain yn mynd allan. Mae’r ansefydlogrwydd sy’n effeithio ar ffermwyr yn awr yn deillio o faterion rhyngwladol sy’n cynnwys gorgynhyrchu a materion gwleidyddol sy’n dylan wadu ar allforion. Yn ogystal â hyn mae ansicrwydd gwleidyddol ynglŷn â’r berthynas a’r UE yn creu diffyg hyder ym Mhrydain sydd hefyd yn achosi pryderon gyda’r bunt sydd yn ei dro yn gwanhau’r prisiau. Mi fydd canlyniad y bleidlais ar Fehefin 23 yn un tyngedfennol a hirdymor. Os bydd Prydain yn penderfynu mae allan o’r UE mae ein tynged yna bydd blynyd doedd o ansicrwydd yn ein hwynebu, a hynny’n arwain at ansefydlogrwydd. Ar hyn o bryd mae ffermwyr yn wynebu prisiau ansefydlog ond os am allan o’r UE mae’n debygol bydd yr ansefydlogrwydd yn para’n hirach ac yn dwysau. Wrth aros rydym yn gwybod beth i ddisgwyl ac mae ganddom ddylanwad ar benderfyniadau yn yr UE ond o’r tu allan bydd rhaid derbyn rheolau’r UE os am fasnachu a hwy. Mae’n well y beth sydd ganddom na’r diffeithwch tu allan, gwell bod mewn haid na ar ben ein hunain mewn môr o siarcod.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.