Cadw Golwg o Ben Talar

gan Aubrey Davies

hires_page_06_image_0001IONAWR, mis cyntaf y flwyddyn newydd ac i ran fwyaf ohonom ganol gaeaf. Y mis pan mae golau dydd yn ymestyn bron awr a chwarter dros y cyfnod. Mae’n gwawrio dros hanner awr yng nghynt ac yn nosi tri chwarter awr yn hwyrach sy’n gwneud i ni deimlo fod y gwanwyn ar ei ffordd. I’r canghellor ac Adran Cyllid a Thollau (CAT) mae mis Ionawr yn bwysig iawn gan bod llawer o gyllid yn dod i goffrau’r wlad yn ystod y mis yma. Mae’n rhaid i fusnesau fod wedi talu eu trethi erbyn diwedd y mis a hefyd anfon eu ffurflenni treth ar‐lein. Hyn yw’r drefn bresennol ond gwnaeth y canghellor ddweud yn ei gyllideb ym Mawrth 2015 ei fod am newid pethau ac mae wedi bod yn ymgynghori ar y newidiadau. Mae am wneud treth yn ddigidol a newid y ffordd mae busnesau yn ymatebol i CAT. Mae llawer o wybodaeth am logau a phensiynau yn barod ganddynt ac maent am gael gwybodaeth am incwm busnesau yn chwarterol fel y gallent asesu treth wrth i’r flwyddyn fynd rhagddi. Y syniad yw bydd busnesau yn anfon gwybodaeth, yn debyg i’r hyn sydd ar y ffurflen dreth bresennol, yn chwarterol ar‐lein. Bydd yr adran wedyn yn gallu gweld sut mae elw’r busnes yn datblygu ond mae nifer o newidiadau yn cymryd lle yn y cyfrifon blynyddol na fydd yn cael eu gwneud yn chwarterol. Felly bydd y ffigwr am y flwyddyn yn gwahaniaethu oddi wrth gyfanswm y chwarteri ac yn y diwedd cyfrifon y flwyddyn fydd yn penderfynu’r dreth sy’n daladwy. Mae hyn yn dibynnu ar ganlyniad yr ymgynghoriad ac os bydd y cwmnïau sy’n darparu meddalwedd cyfrifiadurol yn gallu cael rhaglenni gweithredol i gyflawni anghenion CAT. Gobaith y llywodraeth bydd y drefn newydd yn weithredol am y flwyddyn ariannol yn diweddu 31 Mawrth 2018. Yr unig beth da sydd i’w weld yn y drefn newydd yw y bydd angen i anfon ffurflen Treth ar Werth (TAW) yn dod i ben. Bydd y wybodaeth chwarterol yn cael ei ddefnyddio i asesu’r TAW sy’n ddyledus neu’r ad‐daliad sydd i ddod yn ôl. Ar hyn o bryd nid oes cynlluniau i newid y ffordd mae treth incwm yn cael ei dalu ond rydym wedi gweld fod cymryd treth o’n llogau wedi ei ddileu felly nid oes sicrwydd na newidir y drefn bresennol. Gyda’r wybodaeth ar gael yn chwarterol ni allwn fod yn sicr na fydd CAT yn asesu a gofyn am dreth yn chwarterol. Byddai hyn yn chwyddo coffrau’r llywodraeth yn rheolaidd yn lle dwywaith y flwyddyn fel yn bresennol. Pe byddai’r fath drefn yn dod i fodolaeth fe fyddai’n dal i fod yn angenrheidiol i gwblhau cyfrifon blynyddol i wneud y newidiadau diwedd blwyddyn sy’n angenrheidiol i gael darlun llawn. Byddai hyn yn debygol o leihau’r elw a ddangoswyd gan y chwarteri unigol ac felly yn achosi ad‐daliad treth. Gallai hyn negyddu’r fantais a gafwyd gan CAT drwy’r taliadau chwarterol. Effaith arall fyddai pe bai busnesau’n gwneud colled yn y ffigyrau chwarterol ac felly’n achosi ad‐daliad. Ar hyn o bryd nid oes son am ei wneud yn orfodol i newid y drefn a thalu’n chwarterol ond bydd yn bosib ei wneud yn wirfoddol. Daeth y cynlluniau yma i’r golwg yn 2015 ac mae ymgynghoriad wedi bod arnynt gyda llawer yn gwrthwynebu rhai o’r syniadau ond rhaid aros am ymateb y llywodraeth. Yn anffodus nid yw’r llywodraeth yn aml yn cymryd llawer o sylw o’r sylwadau sy’n cael eu gwneud mewn ymgynghoriadau. Yn amlach na pheidio maent yn ymgynghori er mwyn ymddangos eu bod gofyn am sylwadau ond yn y diwedd yn gwneud beth oedd wedi ei gynllunio yn y dechrau. Gan fod y llywodraeth am weithredu’r drefn newydd o’r flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2018 bydd rhaid dechrau’r drefn o’r 1af o Ebrill eleni. Os felly gallwn ddisgwyl bydd y canghellor yn gwneud datganiad yn ei gyllideb ym mis Mawrth. Os bydd yn cadarnhau’r cynllun i ddechrau ym mis Ebrill rhaid gobeithio bydd y rhaglenni cyfrifiadurol yn barod. Golyga hyn rhai’r llywodraeth a rhai’r trethdalwyr. Yn anffodus nid oes gan y llywodraeth hanes da ym myd cyfrifiaduron yn enwedig wrth ystyried y llanast sydd wedi deillio o’r newidiadau yn nhrefn taliadau ffermwyr. Rhaid aros gweld beth ddaw.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.