Y Byd o Ben y Bannau

gan Lyn Ebenezer

FEL y nodais o’r blaen yn y golofn hon, ychydig iawn o gydymdeimlad a geir gan yr archfarchnadoedd mawrion i gwynion ffermwyr sy’n cynhyrchu bwyd parthed prisiau teg. Ond nawr fe all fod yr esgid ar y droed arall, a honno’n esgid a all wasgu. Mae cwmni Amazon, sydd wrthi’n andwyo siopau llyfrau ledled y DG wedi dechrau cyflenwi bwydydd ffres. Cychwynnwyd eisoes yn Llundain a gobaith y cwmni anferthol hwn nawr yw ehangu’r ddarpariaeth. Lansiwyd Amazon gan Jeff Bezos yn America ym 1994 fel dosbarthwr llyfrau. Ehangodd i’r byd electronig gan ymledu’n fydeang. A nawr mae bwydydd ffres yn rhan o’i ddarpariaeth. Mae’r bwydydd hyn yn cynnwys ffrwythau, llysiau, pysgod, cig a chaws. Ar hyn o bryd canolbwyntir ar 69 o ardaloedd Llundain, rheiny wedi eu rhannu yn ôl eu cod post. Sicrheir cyflenwad o fewn awr i archebu am gost cyflenwi o £2.99 y bocs. Yn dilyn bygythiad y prif archfarchnadoedd i gynhyrchwyr mae perygl i rywun lawenhau fod y rheiny eu hunain nawr dan bwysau. Yn anffodus bydd hyn eto yn ei dro yn taro cynhyrchwyr lleol gan y bydd yr archfarchnadoedd nawr yn sicr o dorri mwy ar eu prisiau er mwyn cystadlu ag Amazon. Ac fe fydd hyn yn ei dro yn hitio cynhyrchwyr yma yng Nghymru. Gwneir hynny nid yn unig wrth i’r prisiau a gynigir i’r cynhyrchwyr lleol ddisgyn ond fe wnaiff arwain hefyd at y cwmnïau mawr yn prynu mwy o gynnyrch rhatach ac israddol – cig yn arbennig – o wledydd tramor. Y cwmni a wnaiff ddioddef fwyaf o lansiad AmazonFresh ac AmazonPantry fydd Ocado. Lansiwyd Ocado yn 2000 fel cwmni gwerthu nwyddau ar-lein. Does ganddyn nhw ddim siopau fel y cyfryw dim ond stordai. Ond mae Amazon yn sicr o hitio cwmnïau mawr eraill fel Tesco, sydd hefyd yn darparu gwasanaeth ar-lein, ynghyd a siopau cadwyn fel Sainsbury’s, Asda a Morrisons. Eto i gyd, cwmni Morrisons sy’n darparu’r bwydydd i Amazon- Fresh er ei fod ef ei hun yn darparu gwasanaeth ar-lein. Mae’r pwysau ar gynhyrchwyr eisoes yn annioddefol. Wrth i mi ysgrifennu’r golofn hon mae dwy fan Asda wedi pasio’r tŷ ar eu ffordd â nwyddau i bobl leol. Hynny er gwaetha’r ffaith fod yna siop yn y pentref sy’n darparu holl anghenion y cartref. Mae’n swnio’n greulon, mi wn, ond gydol y gaeaf bum yn gweddïo am eira er mwyn cau’r ffyrdd am ychydig er mwyn gweld faint o gwsmeriaid wedyn fyddai’n gorfod troi’n ôl at y siop leol. Yn ôl y gwybodusion, fe gymer ddeng i bymtheg mlynedd cyn fedrwn ni fesur yn fanwl lwyddiant neu fethiant Amazon yn y farchnad fwyd. Y gred yw y bydd y cwmni’n un cwbl allweddol yn y farchnad erbyn hynny. Yn y cyfamser mae menter ddiweddaraf Amazon yn ergyd arall nid yn unig i gynhyrchwyr bwyd lleol ond hefyd i’r holl fywyd cymdeithasol mewn ardaloedd amaethyddol. Pan gyhoeddodd Maggie Thatcher nôl ym 1987 nad oedd yna’r fath beth yn bod bellach â chymdeithas, fe’i beirniadwyd hi’n hallt. Ond roedd hi’n iawn. Nid dweud nad oedd angen cymdeithas wnaeth hi ond dweud yn union fel ag yr oedd pethe. Ei phwynt oedd y dylai unigolion wneud mwy dros eu hunain. Mannau chwarae yw’r cefn gwlad bellach. Er cystal yw rhaglenni fel ‘Springwatch’, yr hyn a wnânt yw denu mwy a mwy o bobl anwybodus o’r trefi a’r dinasoedd i gefn gwlad, pobl sy’n credu ei bod hi’n nefoedd yma. Ry’n ni’r bobl gynhenid dan warchae. Mae’n ddrwg gen i swnio’n besimistaidd eto ond dyna fel mae hi. Mae pob fan Asda neu Tesco sy’n pasio heibio yn ergyd arall i siopau bach cefn gwlad ac yn hoelen arall yn arch cynhyrchwyr bwyd Cymru. Ac mae hynny, yn ei dro, yn ergyd i’r bywyd gwledig. Bydd mwy fyth o’n pobl ifanc yn gorfod symud allan i chwilio am waith. Daeth dydd pan na fydd angen i ni godi o’r gadair freichiau bellach i fynd i’r siop. Os ydym angen nofel ddiweddaraf Jeffrey Archer a stecen eidion a fagwyd yn yr Ariannin gallwn archebu’r ddau gyda’i gilydd mewn un alwad ffôn neu neges e-bost. A chyn hir fydd dim angen hyd yn oed fan i’w cyflenwi i ni. A dim angen postman chwaith. Caiff parseli eu gollwng o awyren fach ddibeilot ar garreg y drws. Cynnydd? Na, uffern!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.